Weblogsoftware

De toegankelijkheid van goede weblogsoftware is een belangrijke factor geweest in de ontwikkeling van de internetjournalistiek. De vorm waarin weblogs hun teksten aan lezers presenteren, zijn voor een belangrijk deel door de techniek geïnspireerd. En op hun beurt vormt de laagdrempeligheid van de weblog een belangrijke inspiratiebron voor de internetjournalistiek.

Vooruitgang wordt vaak gestuurd door technische innovatie. Voor de journalistiek is dat niet anders: de drukpers, de pc en de camera hebben de journalistiek gemaakt tot wat het vandaag de dag is. De vernieuwingen van de afgelopen jaren dragen namen als Blogger, Pivot, Wordpress en Web-log; weblogsoftware. Eigenlijk zijn het kleine contentmanagementsystemen (CMS) die er uitsluitend op gericht zijn een weblog online te publiceren. Ze bieden aan journalisten en redacteuren minder technische mogelijkheden dan een uitgebreide CMS, maar daar staat dan ook tegenover dat de meeste weblogsoftware weinig of niets kost en ook voor minder gevorderde gebruikers geschikt is.

Pivot
Bob den Otter, programmeur van het Nederlandse systeem Pivot, denkt dat er voordat de systemen op de markt kwamen er eigenlijk nog weinig vraag naar was: "de drempel om online te publiceren wordt zoveel lager dat het vraag heeft gecreëerd. Met een aantal muisklikken kun je een weblog draaien, losse html-pagina's worden automatisch in archieven aan elkaar geknoopt en goed door Google geïndexeerd. De essentie van webloggen is dat je een stuk tikt en met één druk op de knop publiceert. En dat ideaal wordt tegenwoordig benaderd. Het blijft uiteraard gokken, maar er is ongetwijfeld een duidelijk verband tussen het voorhanden zijn van burgerjournalistiek en de toegankelijkheid goedkope CMS'en in de vorm van weblogsystemen. In die zin hebben ze hun duidelijke invloed gehad op de journalistiek. " Den Otter gaf in 2001 de eerste versie van Pivot vrij, en inmiddels maken tussen de 3000 en 4000 mensen gebruik van Pivot. Den Otter: "ik heb Pivot geschreven omdat ik destijds de bestaande software, vijf jaar gelden vooral Greymatter en Blogger, niet erg geschikt vond. En er waren geen alternatieven. Vandaag de dag zijn er tientallen goedwerkende varianten van weblogsoftware. En ook een site als Blogger.com is behoorlijk verbeterd."

Onliners en standalones
In feite zijn er twee soorten weblogsystemen, de onliners en de standalones. De onliners, vertegenwoordigd door Blogger.com (inmiddels een service van Google) en Web-log (inmiddels van Ilse Media), kenmerken zich doordat een weblog met eenvoudige stappen online is aan te maken, en er dus geen eigen hostingruimte noodzakelijk is. Deze weblogservices zijn extreem laagdrempelig en in eerste instantie bedoeld voor de beginnende weblogger. Den Otter: "de standalones, zoals Pivot, kunnen zo uitgebreid zijn als je zelf wilt. Omdat ze geïnstalleerd en gehost moeten worden op een eigen serverruimte, en over het algemeen wat meer mogelijkheden bevatten, zijn ze geschikt voor wat meer gevorderde gebruikers. De online systemen zijn niet bedoeld om eindeloos aan te sleutelen, het is een kwestie van een accountje, een login en tikken maar. In principe is elke weblogsoftware op het principe gebaseerd dat je met één knopje iets kunt publiceren, maar voor deze online systemen geldt dat nog in sterkere mate. Je kunt er minder mee, maar dat trekt wel heel veel mensen aan."



Gemakkelijk
Zoals freelance journalist Hendrik Jan Korterink, misdaadverslaggever. Op de Misdaadjournalist.web-log.nl geeft hij dagelijks zijn visie op de gebeurtenissen in crimineel Nederland en dat gaat boven verwachting goed: "de weblog heeft dagelijks 500 tot 700 bezoekers, en ik krijg veel reacties, die zijn interessant. Daar zijn ook tips bij waar ik mee verder kan. Dat is voor mij het belangrijkste. Ik volg vele zaken voor bladen als Panorama, Nieuwe Revu en Actueel toch al, dus het is weinig moeite er ook een weblogartikel over te tikken." Volgens Korterink was hij nooit met een weblog begonnen als de techniek hem dat niet zo eenvoudig had gemaakt. De drempel is laag. Korterink: "bij web-log is het opzetten van een site niet zo ingewikkeld. En dat is belangrijk want ik ben niet zo'n ster in de techniek die daarbij komt kijken. Maar toen ik zag dat het zo gemakkelijk was, dacht ik: waarom eigenlijk niet?"

Reacties
Niet alleen zorgt weblogsoftware ervoor dat meer mensen online kunnen publiceren, maar het ordeningsprincipe van de weblog heeft ook invloed op de inhoudelijke kanten van de journalistiek. Zo geeft Korterink ruiterlijk toe dat de reactiemogelijkheid onder een artikel leidt tot een iets persoonlijkere manier van schrijven: "het is niet alleen ontzettend leuk om reacties te krijgen, ze zijn voor mij belangrijker dan bezoekers. En dus ga je het iets prikkelender en persoonlijker opschrijven. Ik blijf er wel de journalistieke normen op nahouden, ik wil geen domme vervelende reacties met onbewezen geroddel. Ik blijf hoor en wederhoor toepassen. Ik blijf, zoals de Raad voor de Journalistiek ook onlangs heeft vastgesteld, ook als weblogschrijver een journalist. Daarnaast is het grote verschil met een papieren medium dat je een lijn kunt volgen, doordat je met een link kunt verwijzen naar een stuk dat je eerder al schreef. Je hoeft niet alles meer samen te vatten. Dat is duidelijk een voordeel van ICT."

Koppelingen
De invloed van de techniek op de journalistiek beperkt zich natuurlijk niet tot het verleden. Den Otter ziet ook vandaag de dag duidelijk welke innovaties hun sporen in de webjournalistiek zullen gaan nalaten: "Nu is een weblog veelal chronologisch georganiseerd, de meest actuele items staan bovenaan omdat dat voor reguliere bezoekers gemakkelijk is. Dat zorgt ervoor dat veel sites er hetzelfde uitzien. Maar doordat men steeds meer met tags, labels die door de gebruiker zelf bepaald worden, begint te werken, zullen ook andere manieren van ordenen en lay-outen gaan optreden. Nog belangrijker is dat weblogsoftware niet elke functionaliteit probeert te integreren. Een programma als Pivot probeert koppelingen te maken met software die een specifieke functie allemaal nu al veel beter doet. Bekende voorbeelden zijn YouTube, de site waar je video's kunt bekijken en Flickr waar je je digitale foto's kunt stallen. Als je CMS met deze diensten naadloos samenwerkt, zul je zien dat internet meer uit beeld en minder uit tekst gaat bestaan. Daar komt bij: er zal ongetwijfeld een telefoon op de markt komen die digitale foto's direct en gemakkelijk op je weblog kan plaatsen."