Juridisch vragenuur: Boze Boer
maandag 31 oktober 2011 | Afgelopen zomer waren de echt zonnige dagen op de vingers van één hand te tellen. Op zo’n zeldzame mooie dag ziet een fotograaf vanaf de openbare weg een boer die met ontbloot bovenlijf op zijn trekker over de akkers rijdt. Prachtig plaatje ter illustratie van het mooie zomerweer denkt hij. De boer wordt echter zeer boos over het feit dat hij gefotografeerd wordt. Na met moeite aan de woedende agrariër ontsnapt te zijn, vraagt de fotograaf zich af of hij deze foto wel mag aanbieden aan een krant.
Eenvoudige vraag maar moeilijk antwoord. Het is in ieder geval een misvatting dat je voor publicatie van een foto altijd toestemming moet hebben van geportretteerde. Bij portretten die niet in opdracht zijn gemaakt (zoals de foto van de boer) hebben de personen die op de foto staan geen vetorecht. Gelukkig maar. Het is voor een fotograaf onmogelijk om aan iedereen die hij of zij voor de camera krijgt toestemming te vragen. Dit zou het werk van persfotografen onmogelijk maken.
Personen die zonder hun toestemming gefotografeerd zijn, kunnen zich wel tegen de openbaarmaking van de foto verzetten. Voorwaarde is hierbij wel dat zij een ‘redelijk belang’ kunnen aantonen dat zich tegen deze publicatie verzet. Deze vage norm moet worden ingevuld door de rechter.
In de hierboven omschreven casus botsen twee grondrechten met elkaar. De vrijheid van informatie (nieuwsgaring) waar de fotograaf zich op kan beroepen enerzijds en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (privacy) van de boer anderzijds. De rechter moet beslissen over de vraag of een publicatie al dan niet is toegestaan door deze twee belangen tegen elkaar af te wegen. Hierbij wordt rekening gehouden met alle omstandigheden van het geval. In deze casus zal de rechter laten meewegen dat het om een onschuldige foto gaat die bovendien genomen is vanaf de openbare weg. De context waarin de foto verschijnt, geeft dan naar alle waarschijnlijkheid de doorslag. Als de foto bij een vrolijk artikel wordt geplaatst over het mooie weer dan lijkt het me uitgesloten dat de boer zich met succes kan verzetten tegen deze publicatie.
Maarten van den Berg,
jurist NVJ Advocaten & Juristen
Secties: NVF fotojournalisten
6 reacties
1. door Eduard Bekker, 1 november 2011, 17:21
Helder stuk!
Hoe zit het eigenlijk met video? Geldt daar hetzelfde voor?
Onlangs heb ik een intiem huisconcert gefilmd met 25 man/vrouw publiek.
Het is niet gebeurd, maar stel nou dat daar een man bij zat met zijn secretaresse, terwijl hij zijn vrouw heeft verteld dat hij moet overwerken (sorry voor het cliché, maar ik weet even niets anders).
Kan hij dan eisen dat ik dit filmpje van YouTube verwijder?
2. door Willem Laros, 1 november 2011, 20:08
De vrijheid wordt gevoelsmatig steeds verder ingeperkt. Maar ik blijf op en vanaf de openbare weg fotograferen: dat is een ‘grondrecht’ dat ik me niet laat afnemen. Al zijn er steeds vaker mensen die iets roepen als portretrecht, wil ik niet en meer.
Jammer dan. Ik ben aan het werk.
Dank voor uitleg, Maarten!
3. door Jean-Pierre Geusens, 2 november 2011, 02:14
Reactie op de vraag van Eduard Bekker: Oke cliché maar wel duidelijk. Ik zou zeggen jammer voor de man. Als het een openbare gelegenheid betreft of beter, als het een ruimte is waar jij toestemming van bewoner van de locatie waar het huisconcert plaats vond, lijkt het me logisch dat die man je niks kan maken. Moet hij maar opletten wat hij prive doet. Terug koppelend naar het artikel. Is het gewoon een verhaal over het huiskamerconcert of de band dan is niks aan de hand. Ga je het echter hebben over vreemdgangers en ze staan centraal in beeld met hun twee, dan ligt dit anders lijkt me. Ok aan de ene kant dan moeten ze maar niet op die plek zijn. Aan de andere kant hebben ze wel een grondige reden om bezwaar aan te tekenen. Maar het ging om het concert dus lijkt me wel veilig.
4. door Wouter ter Wee, 2 november 2011, 18:58
Heel herkenbaar. Met een dikke tele kun je vaak nog op tijd wegkomen, mits je natuurlijk de sloot achter je niet over het hoofd hebt gezien 
5. door Eduard Bekker, 3 november 2011, 16:23
Ineens moet ik denken aan Bert Haanstra.
Toen hij zijn film over Simon Carmiggelt maakte kreeg hij last met mensen die toevallig in beeld kwamen bij het filmen in het Vondelpark.
“Al ze in de jaren ’60 al zo lastig waren geweest, had ik nooit ‘Alleman’ kunnen filmen.” Hadden we toch echt een kroonjuweel van een typisch Hollands zestigerjarenportret gemist.
6. door Eduard Bekker, 3 november 2011, 16:25
Overigens erger ik me vaak aan een artikel dat bijvoorbeeld gaat over een leraar die iets fouts heeft gedaan, gelaardeerd met en foto, waarbij staat ‘De leraar in beeld komt niet in het verhaal voor’. Laat die foto dan a.u.b. weg!