Verslaggeving in conflictgebieden “Daar sta je met je camera en wat doe je dan?”

De training Verslaggeving in Conflictgebieden is geen volledige opleiding, benadrukt luitenant-kolonel Mike Bos. Hij spreekt liever van een oriëntatie. “Maar ik garandeer je wel dat die goed is.” Het ministerie van Defensie en NVJ Academy bieden de training twee keer per jaar aan. Docent Peter ter Velde vindt het belangrijk om de praktijk zoveel mogelijk te benaderen. “Je kunt uitleggen hoe een geladen Kalashnikov eruit ziet, maar om te ervaren hoe het is om onder vuur te liggen en hoe kogels klinken die binnenkomen en weggaan, nadert toch het dichtst de praktijk.”  Een interview met Mike Bos en Peter ter Velde.

Ruimen conventionele explosieven

Peter ter Velde werd per ongeluk oorlogsverslaggever in Israël, toen daar in 2000 de Tweede Intifada uitbrak en er vuurgevechten uitbraken in Nabloez en Ramallah. “Ik had geen idee, ik had nooit training gehad.” Door schade en schande wijs geworden reisde Ter Velde daarna als verslaggever van het NOS-Journaal naar vele oorlogs- en crisisgebieden, waaronder tientallen keren naar Afghanistan. Tegenwoordig gebruikt hij zijn ervaring als trainer bij de NVJ-Academy training Verslaggeving in Conflictgebieden. “Alle voorbeelden uit mijn eigen praktijk passeren de revue. Je bent bijvoorbeeld in Afghanistan en je moet je vijftig kilometer verplaatsen. Dan wil je weten welke stammen er in dat gebied wonen, hoe die stammen zich tot elkaar verhouden, of de Taliban actief is, wat de meest recente incidenten geweest zijn. Maar ook: waar slaap je, in welke plek van het hotel slaap je, hoe kies je je chauffeur en fixer. Je bent voortdurend bezig de situaties zo veel mogelijk in kaart te brengen om de risico’s zo klein mogelijk te houden.”

Harskamp

Tijdens de driedaagse training van de NVJ Academy worden de deelnemers door Ter Velde voorbereid op het maken van gevaarlijke reizen. Hij doet dit samen met een andere ervaringsdeskundige, Kees Schaepman. Tijdens de cursusdagen verblijven de cursisten op het defensieterrein van De Harskamp en bezoeken ondermeer de gevechtsbaan (schietoefening, training gijzeling, wat moet je doen als je in een mijnenveld staat, ZHKH oftewel Zelf Hulp Kameraden Hulp). Ter Velde: “Je kunt uitleggen hoe een geladen Kalashnikov eruit ziet, maar om te ervaren hoe het is om onder vuur te liggen en hoe kogels klinken die binnenkomen en weggaan, nadert toch het dichtst de praktijk.”

Kogels

Luitenant- kolonel Mike Bos, hoofd Communicatie bij de Koninklijke Landmacht, noemt de gevechtsbaan behoorlijk indrukwekkend. “Je moet laag blijven, de kogels suizen letterlijk over je heen. Dat is een hele ervaring, ook voor militairen.” Het verrichten van levensreddende handelingen is minstens zo imponerend. “Dan gaat het vooral over het rauwe gedeelte. Wat kan er gebeuren als iemands ledematen afgerukt zijn? Daar sta je met je camera en wat doe je dan?”

De trainingsonderdelen hebben tot doel de drempel te verlagen om naar conflictgebieden af te reizen. Niettemin benadrukt Bos dat de training geen volledige opleiding is. “Dat kan ook niet. Als wij onze eigen mensen maandenlang opleiden, dan kun je niet verwachten dat journalisten een hele opleiding krijgen in enkele dagdelen. Daarom noemen wij het liever oriëntatie. Maar ik garandeer je wel dat die goed is. Dat zag je ook aan de reactie van de journaliste Anneke Verbraeken die in 2011 gegijzeld werd in Congo. In een split second dacht ze terug aan de training. Zo goed is die oriëntatie dus wel geweest.”

Defensie heeft een schat aan expertise, benadrukt Peter ter Velde. “De faciliteiten zijn aanwezig, maar ook de jaren in Afghanistan hebben militairen naar een enorm hoog plan getrokken. Journalisten komen tijdens de training in contact met ervaringsdeskundigen. Dat geeft een hoop extra kennis.”

Eigen belang

Bos vindt het belangrijk genoeg dat Defensie bijdraagt aan trainingen voor (freelance) journalisten en fotografen.  Inmiddels wordt de training van NVJ Academy en Defensie twee maal per jaar gehouden. Bos zal niet ontkennen dat er voor Defensie ook een eigen belang in zit om mee te werken aan de training voor journalisten. Integendeel, de allereerste opleiding (in 2007) leverde Defensie een forse imagoverbetering op. “Elke drempel die er voor een journalist is om niet te kunnen praten over wat wij doen, moet ik weghalen. Bovendien geloof ik in het opbouwen van relaties. Als ik dus journalisten kan helpen en vertrouwen kan geven om af te reizen naar Kunduz of welk conflictgebied dan ook, dan moet ik daarvoor zorgen. Zij moeten goed voorbereid naar de andere kant van de wereld kunnen afreizen, om daar goede en kritische verhalen te maken.” Maar journalisten bezoeken niet alleen conflictgebieden waar op dat moment een Nederlandse missie zit. “Dat klopt. Ik vind de training voor alle journalisten belangrijk. Als journalisten meer kunnen vertellen over Nederlandse belangen in het buitenland vind ik dat wij daar als overheidsorganisatie een prima bijdrage aan kunnen leveren.”

Rampgebieden

De training is niet alleen bedoeld voor journalisten die naar oorlogsgebieden afreizen, benadrukken Bos en Ter Velde. Journalisten reizen immers af naar landen in Afrika, Azië, Zuid- en Midden-Amerika en het Midden-Oosten waar ontvoeringen, aanslagen, gewapende conflicten of criminaliteit aan de orde van de dag zijn. Peter ter Velde: “Het gaat om landen waar de omstandigheden moeilijk zijn. Dat kunnen ook rampgebieden zijn of zelfs landen waar gewelddadige demonstraties worden gehouden. Ook voor die bestemmingen is deze training van nut.”

Kijk voor de eerstvolgende training op de website van NVJ Academy »

Word lid van de NVJ!

Als journalist kom je op voor het vrije woord & beeld, ben je kritisch op de inhoud en moet je durven! Wij delen dezelfde passie en zijn net zo bevlogen!

Daarom durven we te stellen dat we onvermoeibaar voor jou en je collega's opkomen en je eersteklas service en advies bieden.

Bekijk hier alle voordelen van een lidmaatschap bij de NVJ »