Publiek debat

 

Bij de beoordeling van de rechtmatigheid van een publicatie is mede van belang of die bijdraagt aan het publieke debat omtrent een maatschappelijk relevante kwestie. Uit de rechtspraak blijkt dat publicaties over onderwerpen van publiek belang een zware bescherming verdienen. Dat zijn publicaties over bijvoorbeeld het blootleggen van ernstige misstanden, berichtgeving over overheden, politici en andere maatschappelijk relevante of actuele zaken. Simpel gezegd: nieuws.

Publicaties over het functioneren van een politicus behoren altijd tot het publieke debat, maar berichtgeving over hun privéleven vrijwel nooit, tenzij dit het werk als politicus raakt.


Standaard arrest Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Lingens uit 1975

De Oostenrijkse journalist Lingens uitte in 1975 flinke kritiek op de toenmalig kanselier van Oostenrijk Kreisky. In een opinieweekblad noemde hij het handelen van de kanselier immoreel en waardeloos omdat Kreisky een politicus in bescherming had genomen die bij de SS zou hebben gediend. Lingens werd door de Oostenrijkse rechter strafrechtelijk veroordeeld. Het Europees Hof tikte Oostenrijk hiervoor op de vingers en noemt de veroordeling een soort censuur. Het Hof oordeelde dat de persvrijheid het beste middel is voor de meningsvorming over houdingen en opvattingen van politieke leiders. Omdat het politieke debat de essentie is van een democratische samenleving, liggen de grenzen voor aanvaardbare kritiek bij een politicus anders dan bij een privépersoon. Een politicus moet dus, in het belang van het publieke debat, veel meer kritiek verdragen.


Overige uitspraken

Anne-Wil Duthler/Quote uit 2019
In 2019 publiceerde Quote een artikel met de titel ‘Geldeiser legt beslag op bedrijf VVD-senator’. Het artikel gaat over de mogelijke belangenverstrengeling van het Eerste Kamerlid Anne-Wil Duthler van de VVD. Zij zou onvoldoende onderscheid maken tussen haar verschillende functies als kamerlid, ondernemer en advocaat. Duthler vond dat dit artikel een inbreuk maakte op haar persoonlijke levenssfeer en eiste bij de rechter een rectificatie en schadevergoeding. Die kreeg ze niet. Het artikel maakte volgens de rechter weliswaar inbreuk op haar privacy maar het was niet onrechtmatig. Daarbij speelde een rol dat het kamerlid als publiek figuur meer kritiek te dulden heeft dan iemand zonder publieke functie. Haar handelen (ook buiten de Kamer) kan immers invloed hebben op haar functioneren als volksvertegenwoordiger. Bovendien leverde het artikel een bijdrage aan het actuele maatschappelijk debat over de integriteit van Kamerleden.

Onno Hoes/PowNed uit 2014
In een uitzending van PowNews uit 2014 was te zien hoe Onno Hoes als toenmalig burgemeester van Maastricht in een café met een jonge man seksueel getinte gesprekken voerde. De beelden waren met een verborgen camera opgenomen. Het gerechtshof Amsterdam oordeelde dat dit was toegestaan omdat de burgemeester zijn privéleven tot onderwerp van publieke aandacht en politieke beoordeling had gemaakt. De burgemeester had eerder al toegegeven dat zijn privégedrag (zoenen met een man in een hotellobby en zijn Grindr profiel) ongepast was gezien zijn functie en dat dit zijn ambt schaadde. Dat leidt er volgens het hof toe dat de ontmoetingen van de burgemeester met de jonge man tot onderdeel van het publieke debat mochten worden gemaakt. Hoewel het maken en uitzenden van deze heimelijke opnamen op indringende wijze inbreuk maakt op het privéleven van Hoes weegt de journalistieke vrijheid van meningsuiting in een politieke kwestie als deze zwaarder, zo oordeelde het Hof.

 


Heb je rechtshulp nodig bij een journalistieke publicatie? Bel gratis een jurist van Balie Persvrijheid via 020 - 30 39 791. Klik hier voor meer informatie.