Beperkingen op het Auteursrecht

Op grond van het auteursrecht bezit een zelfstandig (foto)journalist zeer ruime bevoegdheden. Hij bepaalt in principe zelf wat er met zijn werk gebeurt. Deze bevoegdheden zijn echter niet onbegrensd. De Auteurswet bevat wettelijke beperkingen op de exploitatierechten van de rechthebbende. Het zijn beperkingen die door wetgever noodzakelijk werden geacht met het oog op belangen van derden of de samenleving als geheel. Daarom is voor bepaalde vormen van gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk geen toestemming van de auteursrechthebbende vereist.

Voor de journalistieke praktijk zijn ondermeer de volgende uitzonderingen van belang:

Overname uit de pers door de pers

Op grond van artikel 15 van de Auteurswet mogen nieuwsmedia onder bepaalde voorwaarden berichten over actuele onderwerpen overnemen van andere nieuwsmedia, tenzij het auteursrecht uitdrukkelijk is voorbehouden.

Citaatrecht

Artikel 15a van de Auteurswet regelt het zogenaamde citaatrecht. Het betreft hier niet alleen het recht om uit teksten te citeren. Ook beeldcitaten en geluidscitaten zijn soms geoorloofd. Om rechtsgeldig te citeren moet er wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan:

  1. Citeren mag alleen als dit gebeurt voor een bepaald doel. De Auteurswet noemt een aankondiging, een beoordeling, polemiek, een wetenschappelijke verhandeling en een uiting met een vergelijkbaar doel als geoorloofde doeleinden voor een citaat.
  2. Het citaat moet proportioneel zijn. Dit houdt in dat er niet te veel mag worden overgenomen. Het citaat moet functioneel zijn, ter onderbouwing of verduidelijking van het eigen bericht. Een foto mag dus niet louter als versiering worden gebruikt. De bron, waaronder de naam van de maker, moet duidelijk worden vermeld. Wordt er niet aan al deze eisen voldaan, dan is er sprake van auteursrechtsschending.