Inleiding auteursrecht

Freelance journalisten en fotografen bezitten altijd zelf het auteursrecht op hun werk. Dit recht ontstaat automatisch door het schrijven van een artikel of het maken van een foto. Formaliteiten, zoals bijvoorbeeld inschrijving in een register, zijn hiervoor niet nodig. Ook het aanbrengen van een copyright-notice © bij het werk is niet verplicht.

Artikel 1 Auteurswet

Artikel 1 van de Auteurswet 1912 omschrijft het auteursrecht zo: “Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld.”

Om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen moet een werk ‘van letterkunde, wetenschap of kunst’ een eigen, oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Vrijwel de meeste journalistieke artikelen en foto’s voldoen aan deze vereisten.

Exploitatierechten

Op grond van de Auteurswet bezit een journalist of fotograaf dus twee exclusieve rechten: het recht om zijn werk openbaar te maken en het recht om het te verveelvoudigen. Deze rechten worden ook wel de exploitatierechten genoemd. Publicatie van een foto of een artikel zonder toestemming van jou als rechthebbende is niet toegestaan.

Feiten, gegevens, ideeën en dergelijke zijn als zodanig niet auteursrechtelijk beschermd. Twee verschillende journalisten mogen dus gerust een artikel schrijven over hetzelfde onderwerp. Pas als de ene journalist in een artikel gebruik maakt van (delen van) het werk van de andere journalist gaat het auteursrecht een rol spelen.

Morele rechten

Naast deze exploitatierechten heb je persoonlijkheidsrechten op je werk, ook wel ‘morele rechten’ genoemd. Deze morele rechten beschermen de reputatie van de maker en de integriteit van het werk. Voorbeelden hiervan zijn het recht van de maker om zich te verzetten tegen aantasting van het werk en het recht om zich te verzetten tegen geen of onjuiste naamsvermelding.

Het auteursrecht blijft niet eeuwig geldig. Volgens de hoofdregel duurt het recht tot 70 jaar na de dood van de maker.

Voor journalisten in loondienst geldt dat het auteursrecht op hun werk toekomt aan de werkgever, tenzij dit anders is bepaald in de arbeidsovereenkomst.