Wet Open Overheid (Woo)

De opvolger van de Wob, de Woo, treedt naar verwachting uiterlijk 1 juni 2022 in werking. Hiermee komt de Wob te vervallen. In de memorie van toelichting van de wet wordt het doel van de Woo als volgt omschreven: overheden en semioverheden transparanter maken, om zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en de economische ontwikkeling beter te kunnen dienen.

Wat verandert er als de Woo in werking treedt? De Woo heeft allereerst betrekking op meer overheden dan de Wob.  Ook niet-bestuursorganen zoals de Eerste en Tweede Kamer, Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale Ombudsman, gemeentelijke en provinciale ombudsmannen, de besturen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en de Unie van Waterschappen zullen op grond van de wet na een Woo-verzoek openbaarheid moeten betrachten.

Daarnaast zullen overheidsorganisaties verplicht zijn om meer documenten actief openbaar te maken. Het gaat daarbij om de volgende elf categorieën:

  • Wet- en regelgeving;
  • Organisatiegegevens;
  • Raadsstukken;
  • Bestuursstukken;
  • Stukken van adviescolleges;
  • Convenanten;
  • Jaarplannen en -verslagen;
  • Wob/Woo-verzoeken;
  • Onderzoeken;
  • Beschikkingen;
  • Klachten.

Bestuursorganen krijgen een inspanningsverplichting om uit eigen beweging documenten openbaar te maken. Dan gaat het niet alleen om informatie over de voorbereiding en uitvoering van beleid, maar bestuursorganen moeten ook openheid geven over de naleving, handhaving en evaluatie. Is het redelijkerwijs niet mogelijk zonder evenredige inspanning of kosten die openheid te geven, dan mag die achterwege blijven. Dit is ook het geval als er geen redelijk belang met openbaarheid wordt gediend.

Bij de inwerkingtreding van de Woo zal het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding worden ingesteld. Dit adviescollege zal de regering en de Staten-Generaal adviseren over de uitvoering van de regels over openbaarmaking van publieke informatie, de toepassing van de Woo bevorderen en daarnaast een bemiddelingsfunctie krijgen bij geschillen tussen bestuursorganen en beroepsmatige verzoekers tot informatie, zoals journalisten.

Opgemerkt moet worden dat vanuit de praktijk, met name door journalisten en Wob-deskundigen, met kritische ogen naar de wet wordt gekeken. Nederland was initiatiefnemer van het Verdrag van Tromsø (2009), op grond waarvan Europese burgers toegang zouden moeten krijgen tot overheidsinformatie. De eerste versie van de Woo was sterk op dit verdrag geënt, maar gaandeweg is er van het initiatiefvoorstel zo weinig overgebleven dat sceptici zeggen dat vervanging van de Wob door de Woo eigenlijk geen zin heeft. Met name op het gebied van de passieve openbaarheid zijn nauwelijks stappen vooruit gemaakt.